Debatteren en klassieke talen: “In de kern draait het om kritisch denken, analyseren en formuleren”

In gesprek met de winnaars van het NK Debatateren

Door Anthimis Verhoog

Op 31 januari streden het Johan de Witt gymnasium Dordrecht en het Utrechts Stedelijk Gymnasium (USG) om de titel ‘Nederlands Kampioen Debatteren 2026’. Het team zesdeklassers van het Johan de Witt sleepte uiteindelijk de overwinning in de wacht. Klassieken.nu sprak met winnaars Famke, Fréderique, Ju-Lieke en Sara over hun ervaringen en de betekenis van debat.

“Een team van vier vrouwen, dus!?” “Ook vorig jaar bestond het team alleen uit dames; misschien voelden wij ons daardoor extra aangesproken om mee te doen,” begint Fréderique. “Het team dat volgend jaar uitkomt voor onze school is overigens gemengd,” vult Famke aan.

De leerlingen hebben zich dit jaar intensiever voorbereid dan bij eerdere toernooien. “Voorheen schreven we wat argumenten uit, maar deze keer hebben we de debatten thuis geoefend, inclusief weerleggingen en voorbeelden. Daardoor stonden we er op de dag zelf veel zelfverzekerder.” Toch was het geen gelopen race: “De finale vond plaats in een grote zaal met veel publiek. Bovendien zijn delen van het debat onvoorbereid, wat voor extra spanning zorgt. En het USG staat bekend als een sterke debatschool. Halverwege werd het echt spannend.”

De debatonderwerpen zijn vaak maatschappelijk en actueel, zoals defensie of financiële kwesties, en sluiten daarmee goed aan bij vakken als maatschappijleer en aardrijkskunde. “Onze debatclub is vooral voor en door leerlingen,” benadrukken ze. Wel werden ze begeleid door een enthousiaste docent aardrijkskunde.

Op de vraag of hun klassieke scholing helpt bij debat, antwoorden ze eensgezind: “Het versterkt elkaar. Veel termen en stijlmiddelen die we gebruiken in debat komen terug in Grieks en Latijn, en andersom. Het debatformat komt natuurlijk ook uit de oudheid en klankveranderingen om je boodschap over te brengen deden ze al. In de kern gaat beide om kritisch denken en analyseren en formuleren van teksten.’’ Ook leerden ze eens over een school uit de oudheid waar nuance hoog in het vaandel stond. ‘’Juist ook bij debatteren wil je zoveel mogelijk voor- en tegenargumenten verzamelen.’’

Waar ze eerder met minimale voorbereiding deelnamen, werkten ze nu systematisch: stellingen oefenen, argumenten en tegenargumenten formuleren en voorbeelden verzamelen. Dat wierp zijn vruchten af. De leerlingen debatteren al sinds de onderbouw en eindigden vorig jaar nog als zesde op het NK. Dit jaar waren ze beter voorbereid. Wel vonden ze sommige stellingen op de finaledag eenzijdig, zoals: “De Klarna-pinpas mag alleen door mensen van 25 jaar en ouder gebruikt worden.” “Dat was eigenlijk een no-brainer om vóór te zijn. Gelukkig kregen wij die kant toegewezen.”

Naast debat volgen de leerlingen ook actief de politiek. ‘’De vorige verkiezingen waren vlak voor de finale, dus een goed excuus om veel de politiek te volgen.’’ Met hun ervaringen kijken ze ook kritisch naar de Tweede Kamerleden die met elkaar in debat gaan. ‘’Soms praten ze ergens enorm omheen, gewoon doordat ze niet goed voorbereid zijn.’’

Volgens de leerlingen is debat een essentiële vaardigheid. “Je leert goed na te denken, te luisteren naar anderen en respect te krijgen voor andermans meningen.” Ze zien ook duidelijke meerwaarde voor het onderwijs: “Onze docent gebruikt debatvormen in de les om stof beter te begrijpen. Vooral bij vakken als geschiedenis en maatschappijleer werkt dat heel goed.” De leerlingen deden daarnaast nog internationale ervaring op in Turkije en leerden daar dat debatstijlen per land sterk verschillen. ‘’In China spreekt men veel sneller.’’

Na hun eindexamen kiezen de leerlingen voor studies zoals politicologie, psychologie, maar ook interdisciplinaire sociale wetenschappen en diergeneeskunde. Ze overwegen betrokken te blijven bij debat, bijvoorbeeld als jurylid of begeleider. Hun belangrijkste boodschap aan docenten, beleidsmakers en leerlingen: geef debat een plek in het onderwijs. ‘’Het is niet alleen leerzaam, maar ook gezellig, sociaal en een waardevolle aanvulling op je schoolcarrière.’’