Baarden – modegrillen uit de Oudheid

Sinds een jaar of tien maakt het weer volop onderdeel uit van het straatbeeld: de baard. De beharing van de kin blijkt onderhevig aan wisselende modegrillen: In de 19e eeuw waren bakkebaarden “in”, in de 20e eeuw juist weer de gladgeschoren kaaklijn. Dat wisselen van trends is al sinds de Oudheid zo.

Buste van Atheense strateeg Perikles, (494 – 429 v. Chr.)

Uit het Oude Griekenland kennen we een aantal standbeelden met imposante baarden. Baarden waren verplichte kost onder alle Grieken met (al dan niet gerechtvaardigde) filosofische pretenties. Ook toonaangevende Atheense politici zoals Themistokles (523 –  459 v. Chr.) en Perikles  (495- 429 v. Chr.) droegen baarden, van kortere snit. Hun rivalen uit Sparta droegen een nogal typisch model baard zonder snor.

Net als nu gold dat men graag bepaalde iconen zocht om op modieus gebied na te volgen. Grote staatslieden of filosofen konden zo al snel langdurige trends zetten. Het nadoen van Griekse wijsgeren was zelfs zo’n veelvoorkomend verschijnsel, dat er een spreekwoord ontstond: ‘barba non facit philosophum’ De baard maakt nog niet tot filosoof!

Veldheer Scipio Africanus (236 – 183 v. Chr.), tegenspeler van de beroemde Hannibal, hield er geen baard op na.

In de Romeinse republiek zette veldheer Scipio Africanus (236 – 183 v. Chr.) ook een trend door zich dagelijks te scheren. Daarvoor was het ook in Rome gebruikelijk een baard te laten staan. Scipio’s voorbeeld werd echter tot in de tweede eeuw na Christus nagevolgd. Baarden werden alleen nog gedragen als teken van rouw, of door diegenen die zich het niet konden veroorloven zich regelmatig te scheren. Slechts jeugdige dissidenten met een gevaarlijke interesse in de Griekse wijsbegeerte waagden zich aan de baard.

Geporteerd van Griekse cultuur als hij was liet keizer Publius Aelius Hadrianus (76 – 138 n. Chr. ) naar Helleense snit zijn baard weer staan.

Een van deze dwepers met Griekenland was keizer Hadrianus (76 – 138 n. Chr). Deze keizer liet, naar Griekse snit, weer een volle baard staan. Boze tongen beweerden (bij monde van Griekse biograaf Plutarchus) dat het was om zijn gepokte kaaklijn te maskeren.  Hoe het ook zij: de nieuwe mode vond veel aftrek tot keizer Constantijn aan het eind van de 3e eeuw besloot zijn baard weer van de hand te doen. In de jaren daarvoor hadden sommige keizers – met het oog op toenemende binnen- en buitenlandse oorlogen – al wel besloten het wat dromerige filosofen-model in te ruilen voor een kortere soldateske ringbaard.

Tot diep in de Middeleeuwen woedde het debat over baarden en hun gepastheid. Er is zelfs een boekje ‘De verdediging van baarden’ (Apologia de barbis) uit de 12e eeuw bewaard gebleven.


'Baarden – modegrillen uit de Oudheid' has no comments

Be the first to comment this post!

Would you like to share your thoughts?

Your email address will not be published.

Deze website is onderdeel van de Vereniging Classici Nederland en gerealiseerd door X11 Creatie.