Odysseus en de Sirenen

Het verhaal van Odysseus en de sirenen vormt een onderdeel van de Odyssee, het epische werk van Homerus. Je zou kunnen zeggen: de Odyssee is in zijn geheel een klassiek icoon. Dat is natuurlijk ook zo, maar de Odyssee zit zo propvol met klassieke verhalen en schepsels dat het belangrijk is om op deze plek niet teveel hooi op de vork te nemen.

De Sirenen zijn halfgodinnen uit de Griekse mythologie met het lichaam van een gier en het hoofd van een vrouw. Ze woonden op drie eilandjes in de Middellandse Zee in de buurt van Capri. Met hun gezang verleidden ze zeelieden in hun richting te varen. Als regel liep dat slecht af; schip op de rotsen, bemanning dood. Als de zeelui al niet verdronken of te pletter sloegen, zogen de sirenen de levenskracht weg uit hun slachtoffers.

Onderweg op zijn epische tocht moest Odysseus de eilandjes van de Sirenen passeren. Om te voorkomen dat de lokroep van de Sirenen vat zou krijgen op hem en zijn mannen, stopte Odysseus de oren van zijn bemanning dicht met bijenwas. Zelf liet hij zich vastbinden aan de mast. Hij kon zo wel de sirenen horen zingen maar zijn mannen konden zijn bevel om de koers van het schip te veranderen niet horen. Zo kwam Odysseus’ schip ongeschonden langs de Sirenen. Dat bekwam hen slecht: de Sirene Parthenope stortte zich in zee en verdronk, de anderen verloren hun magische krachten en veranderden in rotsblokken.

Waarom is dit verhaal nu nog steeds belangrijk?

Sirenen zijn van alle tijden, en vandaag de dag lijken de Sirenen aanweziger dan ooit. Voorstanders van zwarte piet, tegenstanders van zwarte piet, nationalisten die in een globaliserende wereld het land weer belangrijk willen maken, globalisten die de wereld willen verbeteren, complotdenkers versus ‘de elite’.

Hoe de metafoor van de Sirenen vandaag de dag nog aanspreekt, toont de onderstaande spotprent uit de Britse kwaliteitskrant The Guardian. We zien premier Theresa May, als Odysseus vastgebonden aan de mast van haar wrakke Brexit-scheepje als wapen tegen de sirenen. Wat zouden ze zingen? Harde Brexit? Kom toch terug in de EU?

Afbeelding: The Guardian

 

Welke vragen roept dit verhaal op?

Denk maar eens na: welke Sirenen hoor jij om je heen? Luister je naar hen, of bind je je vast aan de mast? En, nog een leuke om over na te denken: wat doen de Sirenen van vandaag met onze samenleving? Kijk bijvoorbeeld naar de Haarlemse rechter die onlangs het debat over zwarte piet omschreef als ‘een dialoog tussen doven’.



'Odysseus en de Sirenen' has no comments

Be the first to comment this post!

Would you like to share your thoughts?

Your email address will not be published.

Deze website is onderdeel van de Vereniging Classici Nederland en gerealiseerd door X11 Creatie.