De gastvrijheid van Philemon en Baucis

Het verhaal van Philemon en Baucis, door de Romeinse dichter Ovidius opgetekend in zijn Metamorfosen, draait om gastvrijheid. In het dorpje waar Philemon en Baucis wonen, verschijnen op een dag twee vreemdelingen die vragen om onderdak. Overal vangen ze bot, maar het oudere echtpaar zet de deur wagenwijd open en onthaalt de twee mannen op een goede maaltijd. Al snel valt ze op dat hun gasten geen normale reizigers zijn; hun kruik wijn wil maar niet leeg raken en vult zichzelf elke keer opnieuw. Dan begint het hen te dagen: dit zijn geen normale reizigers, maar goden!

Philemon en Baucis besluiten hun gans te slachten voor het hoge bezoek, maar dat wordt Zeus en Hermes – want die zijn het – te dol. Uit dankbaarheid nemen ze het echtpaar mee een heuvel op. Eenmaal op de top blijkt waarom: het hele dorp wordt overstroomd als straf omdat de inwoners de goden niet behoorlijk hebben ontvangen.

Zeus en Hermes – in de Romeinse versie Jupiter en Mercurius – laten Philemon en Baucis een wens doen. Zij willen hun leven lang de goden aanbidden en zie: hun strogedekte hutje verandert in een tempel. Ook willen Philemon en Baucis altijd bij elkaar blijven. Die wens vervullen de goden op een manier die ze misschien niet hadden verwacht: op een dag, als Philemon en Baucis voor hun tempel staan, veranderen ze in een eik en een linde.

Gastvrijheid was voor de oude Grieken een belangrijke waarde, gestold in het instituut van de gastvriendschap. Reizigers konden logeren bij mensen met wie zij of hun voorouders gastvriendschap hadden gesloten.

 

Waarom is dit verhaal nu nog steeds belangrijk?

Het kan bijna niet anders of het verhaal van Philemon en Baucis doet denken aan het asieldebat dat Europa al jaren in de greep heeft – en Noord-Amerika trouwens ook. Ging het in de Griekse oudheid vooral om reizigers in eigen land, de globalisering geeft een heel nieuwe draai aan het begrip gastvrijheid.

 

Welke vragen roept dit verhaal op?

Wereldwijd zijn tientallen miljoenen mensen op de vlucht voor oorlog en geweld. Op hoeveel gastvrijheid kunnen en mogen zij rekenen? En in hoeverre zijn onze gedachten over gastvrijheid cultureel bepaald? Wie vanuit West-Europa richting Middellandse Zee, het Midden-Oosten of Latijns-Amerika reist, valt het vaak op hoe gastvrij de inwoners daar zijn. Hebben zij wellicht de erfenis van de oude Grieken beter in ere gehouden?



'De gastvrijheid van Philemon en Baucis' has no comments

Be the first to comment this post!

Would you like to share your thoughts?

Your email address will not be published.

Deze website is onderdeel van de Vereniging Classici Nederland en gerealiseerd door X11 Creatie.