Iconen: De mythe van de Amazonen

Als de Amazonen uit de Griekse mythologie ergens om bekend stonden, dan is het wel om hun krijgskunst. Ze waren onafscheidelijk van hun paarden en het verhaal wilde dat hun rechterborst werd geamputeerd – of, nog akeliger, verbrand – zodat ze ongehinderd door hun vrouwelijkheid konden boogschieten. Zelfs als ze achterstevoren te paard zaten, konden ze nog steeds snel en nauwkeurig pijlen afschieten. Een van de beroemdste koninginnen van de Amazonen was Hippolyte. Deel van haar naam is hippos, het Griekse woord voor paard.

Er zijn historici die denken dat de mythe van de Amazonen de Griekse ideeën over vrouwelijkheid en de verhoudingen tussen de geslachten weerspiegelt. De Griekse cultuur was patriarchaal en de rol van de vrouw was duidelijk ondergeschikt. De mythe van de Amazonen zette die verhoudingen op de kop. De Grieken vreesden de Amazonen; het verhaal ging bijvoorbeeld dat ze mannen offerden.

In de praktijk was de Atheense vrouw in alle opzichten de mindere. Juridisch en politiek had ze geen rechter. Het duidelijkst kwam dat tot uiting in de bepaling dat ze haar hele leven onder de autoriteit van een man moest staan: eerst haar vader, daarna haar echtgenoot, of – als ze weduwe was – zelfs haar zoon. In Sparta hadden vrouwen iets meer invloed, maar hun rol was toch vooral dat ze soldaten moesten baren. Daarom deden ze aan sport.

De positie van de Romeinse vrouw was vergelijkbaar met die van de Griekse. Romeinse vrouwen mochten geen politiek ambt bekleden, ze hadden geen stemrecht, ze mochten geen aanklacht indienen bij de rechter en ook niet plaats nemen in een jury. Wel was er vanaf de 3e eeuw voor Christus het huwelijk sine manu (zonder machtsoverdracht), waarbij de vrouw eigenares bleef van haar bruidsschat en zich van haar man kon laten scheiden.

 

Het Mausoleum van Halicarnassus; De Amazone Frise. Marmeren plaat van de Amazone-frise van het Mausoleum in Halicarnassus, waarbij twee Grieken met een gevallen Amazone vechten en een Griek die een Amazone van haar paard sleept. Foto gemaakt door: Peter O’Connor.

 

Waarom is dit verhaal nu nog steeds belangrijk?

Ook vandaag de dag is de mythe van de Amazonen nog steeds een omkering van het overheersende wereldbeeld. Angela Merkel treedt na de recente Duitse verkiezingen aan voor haar zoveelste termijn als Bondskanselier, maar ze is de uitzondering op de regel. ‘De laatste machtige verdediger van Europa en de transatlantische alliantie’ noemde de New York Times haar, een verademing in een klimaat met steeds meer mannelijke leiders van het Bokito-type.

Ook de filmwereld klampt zich nog steeds vast aan kerels in de heldenrol. De release van de superheldenfilm Wonder Woman werd door critici alom begroet als een belangrijke stap vooruit in Hollywood. Overigens: niet helemaal toevallig is Wonder Woman de dochter van Amazonenkoningin Hippolyte.  >> Lees ook de bijdrage van Susanne Borowski over superhelden <<

 

Welke vragen roept dit verhaal op?

In de hedendaagse Westerse samenleving zijn we een eind opgeschoten in de gelijke berechtiging van man en vrouw, maar wie bijvoorbeeld de mannen weglaat van een foto van een conferentie van wereldleiders kan niet om die ene vraag heen: hoe patriarchaal is onze samenleving eigenlijk nog? En wat is daarvan de reden?



'Iconen: De mythe van de Amazonen' has no comments

Be the first to comment this post!

Would you like to share your thoughts?

Your email address will not be published.

Deze website is onderdeel van de Vereniging Classici Nederland en gerealiseerd door X11 Creatie.