Rian Bobbink: met Romeins recht nog op het netvlies zag ik dat er in tweeduizend jaar vrijwel niets is veranderd

Briefliteratuur was een ‘ding’ in de oudheid. Maar wie schrijft er nu, anno 2017, nog een mooie brief? Rian Bobbink, een oud-leerling van docente Flore Werre op het Stedelijk Gymnasium in Arnhem, deed dit wel en bracht onder woorden waarom het bestuderen van het vak Latijn voor hem zin had. 


Beste mevrouw Werre,

Vier jaar geleden heb ik examen gedaan aan het SGA. In mijn zes jaar op school heb ik Latijn altijd met veel plezier van meneer Steiner en u gevolgd. Tot mijn spijt waren de resultaten niet altijd zo goed als ik graag had gewild. Niettemin heeft Latijn me altijd erg geïnteresseerd, wat te danken was aan uw boeiende onderwijs. Ter illustratie heeft examenauteur Vergilius een mooi plekje in mijn boekenkast, en op mijn bureau staat nog altijd mijn woordenboek Latijn-Nederlands dat ik in de bovenbouw heb gekocht.

Na mijn examen ben ik Rechten gaan studeren in Nijmegen. Door mijn hele studie heen heb ik veel profijt gehad van het goede onderwijs aan het gymnasium in het algemeen, en van Latijn in het bijzonder. Uiteraard was er het juridische potjeslatijn. Het geeft nu eenmaal een betere vertrouwdheid met een begrip als je de oorspronkelijke betekenis kent, hoewel het met echt Latijn vaak niet veel meer van doen heeft. Als voorbeeld uit het faillissementsrecht is er de eeuwenoude actio Pauliana, de schrik van iedere bankier, die inmiddels haar plek in het Nederlands heeft gevonden als paulianeus handelen, paulianarisico en pauliana-analyse.

Veel belangrijker dan deze woordenkennis die een wat beter begrip geeft van het jargon, is de systematische wijze van het vertalen van Latijnse zinnen die u me op het gymnasium heeft geleerd. Een juridische zin moet in wezen ook vertaald worden: een ingewikkelde zin, met prachtige oude spelling en archaïsche termen die door het spraakgebruik inmiddels al lang zijn vergeten, moet worden vertaald naar criteria om een bepaald rechtsgevolg te doen intreden. Wetten, maar vooral arresten van de Hoge Raad, kunnen bovendien op eenzelfde complexe manier zijn opgesteld als Latijnse tekst. Zo heeft de systematische aanvliegroute van Latijn me erg geholpen om vertrouwd te raken met de juridische taal.

Naast een hulp door de studie heen is het Latijn ook belangrijk geweest voor de richting die ik nu opga in mijn studie, en wellicht zelfs het vervolg van mijn carrière. In het tweede studiejaar heb ik rechtsgeschiedenis gevolgd, een verplicht onderdeel voor iedere student Nederlands recht. Erg belangrijk voor de rechtsgeschiedenis is het vak Romeins privaatrecht. Met mijn achtergrond aan het gymnasium heb ik dat vak met heel veel interesse gevolgd. Als casus kregen we Latijnse teksten van invloedrijke juristen uit Rome en Constantinopel voorgeschoteld. De vertaling stond eronder, maar zonder onderwijs in het Latijn waren die vertalingen moeilijk toegankelijk. De collegereeks voelde alsof ik weer even terug was in de schoolbanken. Met veel plezier nam ik kennis van het Romeinse recht, en sloot het vak mooi af. In het derde jaar kreeg ik het privaatrecht zoals dat nu in Nederland geldt. Met de colleges Romeins recht nog op het netvlies zag ik dat er in tweeduizend jaar vrijwel niets is veranderd. Met een opmerkelijke reis door Europa is het Romeinse recht altijd springlevend geweest, en het is op fundamenteel niveau vrijwel ongewijzigd in het Nederlandse Burgerlijk Wetboek terecht gekomen. En in die tweeduizend jaar heeft het Romeinse recht zich gevormd tot een coherent systeem waar iedere continentaal-Europese staat de vruchten van plukt. Die mooie systematiek was voor mij de belangrijkste reden om civilist te worden, want met die samenhang en logica heeft het burgerlijk recht iets wat in geen ander rechtsgebied te vinden is.

De cijfers die ik voor Latijn meestal niet haalde, kwamen bij rechten wel. Dankzij die mooie resultaten en mijn liefde voor privaatrecht belandde ik bij de onderzoeksmaster Onderneming & Recht in Nijmegen. Daar ben ik helemaal op mijn plek, en nog steeds is de invloed van het Latijn niet uitgewerkt. Ten eerste is het een integraal onderdeel van de onderzoeksmaster om les te geven aan studenten. Vanwege mijn goede herinneringen aan het vak Romeins privaatrecht heb ik gevraagd of ik dat vak mocht geven, en dat is inmiddels rond. Volgend semester doceer ik werkgroepen Romeins recht aan tweedejaars studenten. Daar kijk ik erg naar uit.

Toen ik examen deed had ik nooit verwacht dat Latijn zo’n grote rol zou spelen in mijn leven. Het Latijn heeft me enorm geholpen door mijn studie heen, en heeft mede mijn afstudeerrichting in het civiele recht bepaald. Bovenal vermoed ik dat zonder Latijn ik nooit zo’n interesse zou hebben gekregen in Romeins recht en rechtsgeschiedenis in het algemeen. Dan zou ik dus ook nooit Romeins recht hebben kunnen geven, en nooit zou ik aan zo’n interessant onderwerp voor een proefschrift zijn gekomen.

Dit alles maakt dat ik u allebei graag hartelijk wil bedanken voor het fantastische onderwijs dat u mij hebt gegeven. Om met een mooi stukje juridisch Latijn af te sluiten: uw inspirerende onderwijs is een condicio sine qua non voor de geweldige situatie waar ik me nu in bevind.

Ik ben benieuwd om te horen hoe het met u gaat, en hoe het na vier jaar is op het gymnasium.
Hartelijke groet,

Rian

Rian Bobbink

 



'Rian Bobbink: met Romeins recht nog op het netvlies zag ik dat er in tweeduizend jaar vrijwel niets is veranderd' has 1 comment

  1. 17 mei 2017 @ 12:48 Willem

    Verkeer in de positie om civil law te vergelijken met common law. Kan niet anders concluderen dan dat de eerste, teruggaand op Romeins recht, helder en logisch, bijna wiskundig, in elkaar steekt itt de tweede. In common law moet alles aan ’t papier worden toevertrouwd; zo niet, is ’t niet overeengekomen. Dit veroorzaakt ellenlange documenten met de meest uitzonderlijke situaties. Hoe heerlijk, nota bene op ’n paar pagina’s, indien men kan verwijzen naar begrippen zoals pater familias, goed huisvader, bona fides, actio pauliana, etc. Iedereen weet gelijk wat je bedoelt en wat deze begrippen inhouden. Helaas wordt de common law benadering ons door de dominantie v/d Anglo-Amerikaanse cultuur steeds meer opgedrongen. Hoogste tijd om hieraan weerstand te bieden.

    Reply


Would you like to share your thoughts?

Your email address will not be published.

Deze website is onderdeel van de Vereniging Classici Nederland en gerealiseerd door X11 Creatie.